Quang lật goòng là thiết bị lật nghiêng hoặc quay cả goòng để đổ than, đất đá xuống phễu chứa (bun ke), không cần tháo goòng khỏi ray hay mở đáy goòng. Ở các mỏ vận tải bằng tàu điện và goòng, trạm quang lật là nơi than chuyển từ goòng sang băng tải, xe hoặc nhà sàng, nên nó quyết định nhịp của cả tuyến vận tải. Bài viết tổng hợp cấu tạo, các loại quang lật, quy định an toàn tại trạm quang lật theo QCVN 01:2011/BCT và kinh nghiệm chọn, bảo trì thiết bị, từ góc nhìn của Cơ điện Yên Hưng, đơn vị cung cấp thiết bị mỏ tại Đông Mai, Quảng Ninh.
Tóm tắt nhanh: Loại phổ biến là quang lật lồng quay: goòng chạy vào lồng, được giữ chặt, lồng quay để đổ vật liệu rồi quay về cho goòng rỗng đi ra. Khi chọn cần biết cỡ goòng, cỡ đường ray, vật liệu dỡ và năng suất. Trạm quang lật phải có máy đẩy goòng hoặc tời với khóa liên động, cơ cấu chặn goòng tự lăn và không được móc, tháo goòng trong phạm vi 5 m. Yên Hưng cung cấp quang lật goòng 3 tấn và thiết bị điện phòng nổ đi kèm.
Quang lật goòng là gì? Dùng ở đâu?
Trong mỏ hầm lò, than và đất đá ở lò bằng thường được chở bằng đoàn goòng do tàu điện phòng nổ hoặc tời kéo. Đến điểm dỡ tải, từng goòng được đưa vào quang lật để đổ vật liệu xuống phễu bên dưới. Trạm quang lật thường đặt ở:
- Sân ga giếng và cửa lò, nơi than chuyển từ goòng sang băng tải than hoặc thùng skip.
- Bãi thải đất đá đào lò.
- Nhà sàng, kho than trên mặt bằng.
So với dỡ bằng tay hoặc dùng goòng mở đáy, quang lật dỡ nhanh và đều, giảm người làm ở vị trí bụi, nguy hiểm. Goòng dùng với quang lật có thùng liền, không cần khóa đáy, một chi tiết hay hỏng: QCVN 01:2011/BCT cấm đưa vào làm việc goòng có khóa đáy hỏng hoặc đáy đóng không khít.
Cấu tạo và nguyên lý của quang lật goòng lồng quay
- Lồng quay: hai vành tròn ở hai đầu nối với nhau bằng các dầm thép, bên trong có đoạn ray để goòng chạy vào.
- Khung bệ và con lăn đỡ: vành quay tựa trên các con lăn, khung bệ bắt chặt vào móng của hầm trạm.
- Cơ cấu dẫn động: động cơ điện (loại phòng nổ khi đặt trong lò), hộp giảm tốc, truyền chuyển động tới vành quay qua bánh răng hoặc con lăn ma sát. Một số loại dùng dẫn động thủy lực.
- Cơ cấu giữ goòng: tấm tựa, thanh chặn giữ goòng nằm yên trong lồng khi quay.
- Cơ cấu định vị và chặn goòng: dừng goòng đúng vị trí trong lồng và chặn goòng chờ ở phía trước, không cho tự lăn vào.
- Phễu chứa (bun ke) và máng dẫn bên dưới, đưa vật liệu sang băng tải, máng cào hoặc xe.
- Điều khiển: tủ điện, công tắc hành trình hoặc cảm biến vị trí để lồng dừng đúng chỗ, khóa liên động với máy đẩy goòng hoặc tời.
Nguyên lý làm việc: máy đẩy goòng hoặc tời đưa goòng đầy vào lồng; goòng được định vị và giữ chặt; lồng quay một góc đủ để vật liệu đổ hết xuống phễu (có loại quay trọn một vòng); lồng dừng ở vị trí ray trong lồng thẳng hàng với ray ngoài; goòng đầy tiếp theo được đẩy vào, đồng thời đẩy goòng rỗng ra phía bên kia.
Các loại quang lật goòng
| Cách phân loại | Các loại | Ghi chú |
|---|---|---|
| Cách dỡ tải | Lồng quay; lật nghiêng một bên bằng tay đòn, xi lanh | Lồng quay hợp với goòng thùng liền và trạm dỡ tải liên tục |
| Dẫn động | Điện (động cơ, hộp giảm tốc); thủy lực | Đặt trong lò phải dùng thiết bị điện phòng nổ |
| Cỡ goòng | 1 tấn, 1,5 tấn, 3 tấn… | Lồng thiết kế theo kích thước thùng goòng và cỡ ray |
| Số goòng mỗi lần lật | Một goòng hoặc hai goòng | Theo catalog một số hãng, goòng 3 tấn thường dùng loại lật một goòng |
Nếu tuyến vận chuyển ngắn, cự ly dỡ tải gần gương, mỏ có thể dùng máng cào hầm lò hoặc băng tải thay cho goòng. Quang lật phát huy hiệu quả ở tuyến lò bằng dài, dùng tàu điện kéo đoàn goòng.
Yêu cầu an toàn tại trạm quang lật theo QCVN 01:2011/BCT
QCVN 01:2011/BCT về an toàn trong khai thác than hầm lò có một số quy định trực tiếp cho quang lật và goòng:
- Khóa liên động (Điều 62): tại đường dẫn vào quang lật của trạm chất tải cố định phải dùng máy đẩy goòng hoặc tời có khóa liên động, để quang lật và máy đẩy goòng (hoặc tời) không thể hoạt động cùng lúc. Các thiết bị này phải được điều khiển từ bảng điều khiển đặt ở vị trí an toàn cho người vận hành.
- Chặn goòng tự lăn (Điều 82): sàn trước quang lật goòng phải trang bị cơ cấu chặn để phòng ngừa goòng tự lăn.
- Khoảng cách móc nối (Điều 61): cấm móc và tháo móc goòng ở khoảng cách nhỏ hơn 5 m tới quang lật.
- Tình trạng goòng (Điều 61): cấm đưa vào làm việc goòng có hệ trục bánh trục trặc, móc nối hỏng, khung biến dạng, hoặc thùng lồi ra quá 50 mm so với thành goòng. Goòng méo, cong rất dễ kẹt trong lồng quang lật.
Thiết bị điện của trạm quang lật đặt trong lò phải là loại phòng nổ, ví dụ động cơ phòng nổ YBK3, khởi động từ phòng nổ QJZ, công tắc dừng khẩn cấp, chuông tín hiệu phòng nổ và đèn phòng nổ DGY chiếu sáng khu vực trạm. Tại phễu nên bố trí phun sương dập bụi, vì đây là nơi bụi than bốc lên nhiều nhất.
Thông tin cần chuẩn bị khi đặt quang lật goòng
| Thông tin | Dùng để |
|---|---|
| Loại goòng, tải trọng (1 tấn, 1,5 tấn, 3 tấn), kích thước thùng | Thiết kế kích thước lồng và cơ cấu giữ goòng |
| Cỡ đường ray (ví dụ 600 mm hoặc 900 mm) | Bố trí ray trong lồng, ray vào và ra |
| Vật liệu dỡ: than hay đất đá, cỡ cục, độ ẩm, độ dính | Chọn góc quay, phễu, biện pháp chống bám dính |
| Năng suất dỡ (số goòng mỗi giờ) | Chọn tốc độ quay và công suất dẫn động |
| Vị trí lắp: trong lò hay trên mặt bằng | Xác định yêu cầu thiết bị điện phòng nổ |
| Cách đưa goòng vào và ra (máy đẩy goòng, tời, tàu điện) | Thiết kế khóa liên động và trình tự điều khiển |
| Kích thước hầm trạm, móng, phễu và cấp điện áp | Thiết kế khung bệ, lắp đặt và tủ điện |
Bảo trì quang lật goòng
- Kiểm tra vành quay và con lăn đỡ: mòn, nứt, bôi trơn ổ đỡ.
- Kiểm tra bánh răng hoặc con lăn truyền động, dầu và nhiệt độ hộp giảm tốc.
- Căn ray trong lồng thẳng hàng với ray ngoài; kiểm tra mối hàn kết cấu lồng.
- Thử cơ cấu giữ goòng, cơ cấu chặn, công tắc hành trình và khóa liên động trước mỗi ca.
- Vệ sinh than, đất đá bám trong lồng và phễu, nhất là khi vật liệu ẩm, dính.
- Loại goòng hỏng ra khỏi đoàn trước khi vào quang lật.
Yên Hưng nhận bảo trì, sửa chữa thiết bị vận tải mỏ và gia công chi tiết thay thế theo mẫu hoặc bản vẽ.
Quang lật goòng 3 tấn tại Cơ điện Yên Hưng
- Quang lật goòng 3 tấn: điều chỉnh được theo kích thước goòng, kiểu vận hành (cơ – điện – thủy lực) và chiều cao phễu của từng trạm.
- Tủ điện điều khiển và thiết bị điện phòng nổ đi kèm, gồm khóa liên động với máy đẩy goòng hoặc tời.
- Thiết bị vận tải khác trong lò: tàu điện phòng nổ, tời điện phòng nổ JSDB, toa xe chở người, băng tải và máng cào.
- Tư vấn, thiết kế, lắp đặt tại hiện trường và bảo trì định kỳ.
Xem thêm tổng quan các thiết bị hầm mỏ phổ biến.
Câu hỏi thường gặp về quang lật goòng
Quang lật goòng dùng để làm gì?
Để lật hoặc quay goòng, đổ than, đất đá xuống phễu chứa mà không cần tháo goòng khỏi ray hay mở đáy goòng. Thiết bị đặt ở sân ga giếng, cửa lò, bãi thải hoặc nhà sàng.
Quang lật lồng quay hoạt động thế nào?
Goòng được đẩy vào lồng, giữ chặt, lồng quay để vật liệu đổ hết xuống phễu rồi dừng ở vị trí ray trong lồng thẳng với ray ngoài; goòng đầy tiếp theo đẩy goòng rỗng ra.
Trạm quang lật cần những thiết bị an toàn nào?
Theo QCVN 01:2011/BCT: máy đẩy goòng hoặc tời có khóa liên động với quang lật, cơ cấu chặn goòng tự lăn ở sàn trước quang lật; cấm móc, tháo goòng trong phạm vi 5 m tới quang lật. Thiết bị điện đặt trong lò phải là loại phòng nổ.
Quang lật dùng được cho goòng cỡ nào?
Lồng được thiết kế theo kích thước thùng goòng và cỡ đường ray, phổ biến cho goòng 1 tấn, 1,5 tấn và 3 tấn. Yên Hưng cung cấp quang lật goòng 3 tấn và điều chỉnh theo goòng thực tế của mỏ.
Làm sao để nhận báo giá quang lật goòng?
Gửi loại goòng, cỡ ray, vật liệu dỡ, năng suất và vị trí lắp đặt qua hotline/Zalo 0866.811.603 hoặc trang liên hệ để nhận phương án và báo giá.
Liên hệ tư vấn quang lật goòng
Cần quang lật mới, cải tạo trạm quang lật hoặc sửa chữa thiết bị đang dùng? Gửi thông số goòng và trạm dỡ tải để nhận tư vấn từ Cơ điện Yên Hưng:
- Hotline/Zalo: 0866.811.603
- Email: codienyenhung.emc@gmail.com
- Xưởng: Km7, đường Yên Hưng, phường Đông Mai, tỉnh Quảng Ninh
- Gửi yêu cầu báo giá trực tuyến
